Kanaal door Voorne

Het Kanaal door Voorne kwam in 1829 gereed en vormde de verbinding tussen Rotterdam en de zee. Het kanaal liep van Hellevoetsluis naar Nieuwesluis en was 10,5 kilometer lang. In 1872 werd de Nieuwe Waterweg aangelegd en verloor het Voorns kanaal zijn functie als verbinding tussen Rotterdam en de zee. Toch bleven er schepen doorheen varen, ook bijvoorbeeld marineschepen naar de marinebasis in Hellevoetsluis. In de jaren zestig van de vorige eeuw nam het Hartel kanaal de functie van het kanaal over. Het Voorns kanaal is toen afgedamd en nu nauwelijks meer bevaarbaar.

Registers

Bij het gemeentearchief van Schiedam is een aantal pdf’s beschikbaar met de gegevens uit de sluisboeken van het kanaal (klik op Deelbeschrijvingen).
Ik kreeg die tip van Wimco Jelier naar aanleiding van de publicatie op deze website van de sluisboeken van de Hezenbergersluis in het Apeldoorns Kanaal.
De boeken zelf staan in het Streekarchief Voorne Putten.
De sluismeester van Nieuwesluis hield de passerende schepen bij met naam, schipper, tonnage, lading, plaats van vertrek en bestemming. Verder maakte hij onderscheid in zeilschepen (inclusief sleepschepen) en ’stoom’schepen ofwel mechanisch voortbewogen schepen. In totaal zijn er 72 boeken van 1900 tot 1950 (zie inventaris). Er zijn ook nog oudere boeken beschikbaar zoals 221 delen van 1877 tot 1900 maar die zijn voor het varend erfgoed minder interessant.

Spreadsheets

C. van der Tuijn heeft 54 van de 72 boeken in spreadsheets gezet en een deel daarvan is als pdf digitaal beschikbaar.
Het streekarchief stelde de originele spreadsheets met de door Van der Tuijn ingeklopte gegevens beschikbaar (met dank aan de heer Werring, archivaris). Dat maakt het makkelijker om de gegevens te analyseren. Het was natuurlijk een enorme klus om die gegevens over te tikken. Allereerst de hoeveelheid en daarnaast het handschrift en de soms verkorte notities en wat te denken van schrijffouten. Bij de invoer zijn ook begrijpelijkerwijs tikfouten gemaakt. Al met al zijn er nogal wat variaties in namen, zowel van de schepen, de schippers als de plaatsen. Ook heeft Van der Tuijn geen hoofdletters gebruikt en geen controle op de invoer uitgevoerd door bijvoorbeeld scheepsnamen of namen van schippers te vergelijken.
Zo staat de Luctor et Emergo geboekt als de luctor et emergo, luctor et margo, luctor en mergo, luctor en merge, luctor es merjo, et mago, luktor hugo, luctor et emerea, luctor merro en de laktoe en dan zijn er vast nog een paar over het hoofd gezien.

Bijkomend fenomeen was de tijd waarin dit zich allemaal afspeelde, de eerste helft van de twintigste eeuw. Zo werden sommige plaatsnamen anders gespeld. Hardinxveld was bijvoorbeeld Hardingsveld en Alphen aan den Rijn was een aantal jaren officieel Alfen aan den Rijn.
Schepen vervoerden onder andere koolasch, matrialen, briecetten, amenusie of waren ledig. Of er passeerde in de Eerste Wereldoorlog een kanonneerboot met mijnen.
De bestanden zijn voor zover mogelijk gecorrigeerd, maar bij gebrek aan de originelen konden niet alle fouten of onbekendheden geïdentificeerd worden helaas.

Metingen

Er is een begin gemaakt met het er bij zoeken van scheepsmetingen via LSD.
Vaak moet daarbij alleen van de scheepsnaam worden uitgegaan en het tonnage. Beide kunnen fout zijn. De schipper en niet de scheepseigenaar werd genoteerd wat het zoeken ook bemoeilijkt. Veel van de kleinere sleepboten en westlanders zijn niet gemeten. De vissersschepen zijn ook niet nagetrokken noch de jachten.

Bestanden

Het eerste bestand (1 mei 1900 tot 31 mei 1901) bevat 11026 schuttingen, gemiddeld zo’n 850 schuttingen per maand. Het laatste boek dat gedigitaliseerd is (9 januari 1950 – 13 november 1950) bevat 4440 schuttingen ofwel zo’n 440 schuttingen per maand.

Er zijn 2 versies van de bestanden:
– de (nog) niet bewerkte originele Excel invoerbestanden. Bestandsnaam bestaat uit het nadere toegangsnummer en de periode van registratie (jaar-maand-dag tot jaar-maand-dag)
– een aantal bestanden, verdeeld over de hele periode, gecorrigeerd en gestandaardiseerd. Bovengenoemde bestandsnaam + COR. Daaronder ook bestanden over de aaneengesloten periode 1914 t/m 1924 waarin een deel van de schepen van een meetnummer is voorzien.

In de geCORrigeerde bestanden zijn de kolommen met de originele invoer behouden.

In 1912 is de notatie veranderd (zie tweede illustratie). Het bestand van 1900 is daarom aangepast aan de gewijzigde volgorde (toevoeging aan de bestandsnaam: COR+STANDaard) van kolommen.

Een aparte lijst geeft de tot nu toe gevonden meetnummers van de passerende schepen.

De scheepstypen in het register kunnen verwarring scheppen.

Hieronder de lijst met de registers: nadere toegangsnummer gevolgd door begin- en einddatum van het register. Klik op de betreffende regel en download het Excel spreadsheet.

Voorbeelden

De YE 47 (BHS nummer 13018) is een tot vissersvaartuig omgebouwde klipper (zie ook Bokkepoot 243 waarin de YE 47 is genoemd als voorbeeld van de visserij registers). Echter hiervoor voer het schip als Zeeuwse klipper onder de naam Proefstuk (scheepsmeting U435N)
Uit de registers blijkt dat het schip in de periode 1917 t/m 1923 verschillende keren door het Voornsch kanaal vaart met maanzaad, bonen, tarwe, gem (gemengde lading), leeg of met cieli of cilie (?).Drijvend bioscooptheater Alhambra Flottante. Gebouwd in 1911 bij Boot in Leiderdorp (bouwnummer 791) voor A. Weers en C. van Alphen, 50 x 7,25 meter met 430 zitplaatsen (foto De Prins 19.8.1911). Eind 1912 overgenomen door Van Houten en voortgezet als Rona Boot. Omstreeks 1914 weer varend onder de naam Alhambra. Het schip komt verschillende keren voor in de registers van 1915 en 1916.

Inventaris

Streekarchief Voorne-Putten, 115 Rijkswaterstaat: Directie Zuid-Holland, sluismeester Nieuwesluis. Registers van in- en uitgaande binnenvaartschepen door de schutsluis.

Registers van in- en uitgaande binnenvaartschepen door de schutsluis, 1900-1950
Nadere toegangen 223-295
223 1900 mei 1 t/m 1901 mei 29 gecorrigeerd en gestandaardseerd
224 1901 mei 29 t/m 1902 maart 18 niet gedigitaliseerd
225 1902 maart 18 t/m 1902 december 31 niet gedigitaliseerd
226 1903 januari 1 t/m 1903 oktober 27 niet gedigitaliseerd
227 1903 oktober 27 t/m 1904 september 8 niet gedigitaliseerd
228 1904 september 8 t/m 1905 juni 27 niet gedigitaliseerd
229 1905 juni 27 t/m 1906 maart 22 niet gedigitaliseerd
230 1906 maart 22 t/m 1906 november 26 niet gedigitaliseerd
231 1906 november 26 t/m 1907 september 23 niet gedigitaliseerd
232 1907 september 23 t/m 1908 juli 23 niet gedigitaliseerd
233 1908 juli 23 t/m 1909 mei 13 niet gedigitaliseerd
234 1909 mei 13 t/m 1909 oktober 27, 1910 november 22 t/m 1911 juni 9 niet gedigitaliseerd
235 1911 juni 9 t/m 1912 mei 4 niet gedigitaliseerd
236 1912 mei 4 t/m 1912 september 30 niet gedigitaliseerd
237 1912 oktober 1 t/m 1913 maart 22
238 1913 maart 22 t/m 1913 augustus 20
239 1913 augustus 20 t/m 1914 februari 5 niet gedigitaliseerd
240 1914 februari 5 t/m 1914 juli 17 niet gedigitaliseerd
241 1914 juli 17 t/m 1914 december 31 gecorrigeerd
242 1914 december 31 t/m 1915 juli 31 gecorrigeerd
243 1915 juli 31 t/m 1915 december 8 gecorrigeerd
244 1915 december 8 t/m 1916 juni 21 gecorrigeerd
245 1916 juni 21 t/m 1916 december 24 gecorrigeerd
246 1916 december 24 t/m 1917 september 3 gecorrigeerd
247 1917 september 3 t/m 1918 mei 15 gecorrigeerd
248 1918 mei 15 t/m 1919 maart 5 gecorrigeerd
249 1919 maart 6 t/m 1919 november 24 gecorrigeerd
250 1919 november 24 t/m 1920 september 11 gecorrigeerd
251 1920 september 11 t/m 1921 juli 21 gecorrigeerd
252 1921 juli 22 t/m 1922 mei 27 gecorrigeerd
253 1922 mei 27 t/m 1923 januari 17 gecorrigeerd
254 1923 januari 17 t/m 1923 september 13 gecorrigeerd
255 1923 september 13 t/m 1924 mei 23 gecorrigeerd
256 1924 mei 23 t/m 1924 december 13 gecorrigeerd N.B. periode 13/12/1924 tot 25/8/1927 ontbreekt
257 1927 augustus 25 t/m 1928 februari 8 gecorrigeerd N.B. periode 13/12/1924 tot 25/8/1927 ontbreekt
258 1928 februari 8 t/m 1928 juli 11 gecorrigeerd
259 1928 juli 11 t/m 1928 november 8 gecorrigeerd
260 1928 november 8 t/m 1929 mei 19 niet gedigitaliseerd
261 1929 mei 20 t/m 1929 oktober 3 niet gedigitaliseerd
262 1929 oktober 3 t/m 1930 maart 20 gecorrigeerd
263 1930 maart 20 t/m 1930 augustus 21
264 1930 augustus 21 t/m 1931 februari 3
265 1931 februari 3 t/m 1931 juli 24
266 1931 juli 24 t/m 1931 november 3
267 1931 november 3 t/m 1932 april 15
268 1932 april 15 t/m 1932 september 12
269 1932 september 12 t/m 1933 april 15
270 1933 april 29 t/m 1933 november 7
271 1933 november 7 t/m 1934 juni 15 gecorrigeerd
272 1934 juni 15 t/m 1935 februari 7
273 1935 februari 7 t/m 1935 oktober 12
274 1935 oktober 12 t/m 1936 juni 27
275 1936 juni 27 t/m 1937 januari 27
276 1937 januari 27 t/m 1937 september 3
277 1937 september 3 t/m 1938 juni 9
278 1938 juni 9 t/m 1939 januari 19
279 1939 januari 19 t/m 1939 augustus 22
280 1939 augustus 22 t/m 1940 augustus 7 gecorrigeerd
281 1940 augustus 7 t/m 1941 mei 31
282 1941 mei 31 t/m 1941 november 5
283 1941 november 5 t/m 1942 augustus 19
284 1942 augustus 19 t/m 1942 december 28
285 1942 december 28 t/m 1943 september 6
286 1943 september 6 t/m 1944 februari 29
287 1944 februari 29 t/m 1944 december 24
288 1944 december 25 t/m 1945 september 30 niet gedigitaliseerd
289 1945 oktober 1 t/m 1946 juni 15 gecorrigeerd
290 1946 juni 15 t/m 1947 maart 10
291 1947 maart 11 t/m 1947 november 28
292 1947 november 28 t/m 1948 september 26
293 1948 september 26 t/m 1949 juni 18
294 1949 juni 18 t/m 1950 januari 9
295 1950 januari 9 t/m 1950 november 13 gecorrigeerd